Nazionalitatea berri gisa

2009ko Otsailaren 24ean, El Mundo egunkariaren edizio digitalean ondorengo berria irakurtzen genuen: Zazpi atxilotu L'Hospitaleteko borroka baten ondorioz gertaturiko gizon baten heriotza dela eta. Berriak ere zioen: “sei atxilotu ekuatoriar jatorrikoak dira eta bestea hondurastar jatorrikoa, eta Badalonan hasitako dispositibo zabal baten ondoren aurkituak izan ziren (…)”. Ondoren, egileak “hildakoa 53 urteko boliviartarra zen (…)” irakurtzen genuen. Atal berdinean beste indarkeriarekin harremanaturiko bi gertakizun zeuden: lehenengoan, gizon batek emakume gazte bati hatz bat ahoskadura batez erauzten dio borroka batean, bigarrenean aldiz preso batek kartzelako erizaindegian mediku batzuei labanxka batekin erasotzen die. Bietan inon ez zen erasotzaileen eta erasotuen nazionalitatea aipatzen. Arrazoia: espainiarriak dira.

Esperientzia hau estatuko beste komunikabide digitaletan errepikatzen da. Etorkin zordunen kopurua 600.000era igo da edo Gizon argentinar bat kondenatzen dute Malagan beste gizon batekin inmigrazioari buruz eztabaidatu ondoren laban batekin erasotzeagatik bezalakoak Minuto Digital web orrian irakur ditzakegu. Leku horretan ez da aipatzen krisi ekonomikoa dela eta espainiar zordunen kopurua zenbatera igo den edo ez da aipatzen susmagarrien nazionalitaterik ekintzak espainiar batek buru dituenean. Atari honek zehazki Inmigrazioa deituko atal bat dauka, non atzerritarrekin erlazionaturiko delituak edo aspektu negatiboak plazaratzen diren. Bestalde, ez dira inongo artxiborik agertzen (gai horri buruzko atalean ezta ere) Dom Amby Okonkwo etorkin ilegal nigeriarrari buruz, zeinek iaz Poliziari motorista batek galdutako 2.700 euro itzuli zizkion.
Notiziabilitate edo berri baten baloreen artean newsmaking (berri baten produkzioa) gidatzeko parametroak aurkitzen ditugu. Stella Martini akademikoari erreparatuz, Kazetaritza, berria eta notiziabilitatea deituriko lanean, nazionalitatea berrian nabarmendu beharreko faktore bezala egotea kategorikoki uka dezakegu. Dena den, berriaren beste balore hauei erreparatzen die: “berritasuna, originaltasuna, aurresanezintasuna, argitaratu gabea izatea, gertakizunen etorkizuneko garapena, igarrantzia eta larritasuna, gertakizunaren gizartearekiko hurbiltasun geografikoa, pertsona kopurua edo inplikaturiko tokiekin harremanaturiko magnitudea, inplikaturiko pertsonen hierarkia eta desplazamenduen inklusioa”. Beraz, informazioaren teorikoek diotenez, nazionalitatea ez da gertakizun garrantzitsu bat, benetan hala ez bada noski. Dom Amby Okonkworen kasua aipa genezake, non pertsonaiaren nazionalitatea garrantzitsua den benetan, nabarmenagoa delako, eta "originalagoa", Estatu espainolean daukan egoera ilegala dela eta. Hala ere, ezin dezakegu gauza bera esan arestian aipatutako beste kasuetan.
Gauzak horrela diren arren, inkesta eta berri aunitz izenburuetan inplikatuen nazionalitatea aipatzen dute, beri espainiarra ez baldin bada. Berri bezala daukagu, beraz, tratu txarrak inmigranteen esku jasotzen dituzten emakumezkoen kasuen igoera, indarkeria matxista egiten jarraitzen duten espainolen zenbatekorik aipatu gabe. Delincuentziaren kasuan berdin gertatzen da. Orain dela hilabete batzuk, Marta del Castilloren kasua zela eta, Telecincok eskeintzen duen Rojo y Negro programan, desagertutako pertsonen senideek eta adituek emandako testigantzadun programa berezia eman zuen. Testigantzen artean, parrokiarretako batek mafia atzerritarrak neskatoak desagertarazteko kontratatuak izateko aukerari buruzko kezka azaldu zuen; hau da, ordaindutako bahiketetan aritzen ziren mafiak. Martaren kokalekua ez da oraindik ezagutzen, baina programaren ondorengo informazioek ziotenez neskatxaren desagerpenari buruzko susmagarriak espainolak izan zitekeen. Era berean, Mari Luz Cortésen hilketa espainiar batek egin zuen. Mafia atzerritarren tesia ez da inongo adibide ezagunean oinarritzen, hilketa mota hauen egile espainiarren kasuak hemeroteketan aurkitzen direlarik. Baina merkatuaren arauek diote izenburu bat erakargarriagoa dela "marokiar" edo "lating-king" terminoak daramatzala.

Etorkinek egndako delituak nabarmentzearen egoera, prejudizio sozialetan bilakatu daiteke, Komunikabideek inmigrazioa nola begiratzen duten eta aniztasuna nola transmititzen duten ikerketak dioen bezala, UABk aurkeztua. Estatu espainolean aurrekariak badaude, El Ejidon zehazki. Dena den, Italian, Silvio Berlusconi eta bere Inmigrazioari buruzko Lege proiektua dela eta arrazakeriaren igoera nabarmendu da. Il Cavalierek, Rumaniak "xenofobia bultzatzea" leporatu diolarik, etorkinak eskoletan baztertzea proposatu du. Nahiz eta milaka pertsonek bere desadostasuna adierazi duten Berlusconiren politika honekin, herrialdean istilu arrazistak areagotu egin dira. Otsailean bertan hiru gaztek etorkin indiar bat erre zuten "dibertsioagatik".

Prentsaren egunerokotasun produktiboari erreparatuz -hau da, mass media delakoek xenofobia bultzatuz- arraza bazterketaren aldeko gizarte babesa areagotu egin da, Poliziak jasotako aginduek, inmigrazio ilegalaren aurka borrokatzeko, azaltzen dutenez. Ez da kasualitate hutsa, eta grafikoek hala diote,CIS-aren barometroetan inmigrazioa estatu espainoleko biztanleek hiru kezketarikoen artean egotea, prentsak atzerritarrekin harremanaturiko gertakizun negatiboei garrantzia ematen dioten momentuetan.

PD/ Ikusgarria da nola krisi ekonomikoa dela eta delinkuentzia espainiarra justifikatzen den, eta nola ez diren inoiz justifikatu etorkinek burututako gaiztakeriak pairatzen duten egoera ekonomikoa edo beren egoera ilegalarengatik pairatzen duten esplotazio egoeragatik.

*Irudia: Komunikabideek nola progresiboki inmigrazioarekin harremanaturiko gaiei garrantzi gehiago eskaintzen dioten azaltzen duen grafikoa. Iturria: "Cómo miran los medios la inmigración y transmiten la diversidad," UAB (Barcelona, 2004).